IIT એક્ટ એમને ડિગ્રી આપવાનો અધિકાર, સ્વતંત્ર સિલેબસ અને કેન્દ્ર સરકારનું ભારે ફંડિંગ આપે છે, જ્યારે અમારા જેવી સેન્ટ્રલ યુનિવર્સિટીને ગ્રાન્ટ માટે વધુ પડતી ફાઈલ-બાજી કરવી પડે. મારો અનુભવ તો એવો છે કે ફંડિંગની આ ખાઈ વાસ્તવિક છે – હું પ્રોજેક્ટ માટે લેબમાં જૂના સાધન સાથે સમાધાન કરતો હતો, પણ IITમાં એ જ કામ માટે નવા ઇમ્પોર્ટેડ ઈક્વિપમેન્ટનો ઓર્ડર આવી ગયો હતો.

સિસ્ટમિક સ્ક્લેરોસિસ એ એવી બિમારી છે જે ત્વચા કડક થવાથી શરૂ થઈ આંતરિક અવયવોને અસર કરે છે. મારા જેવા લિમિટેડ પ્રકારમાં, તે પહેલા હાથ-મોઢા પર રહે છે; ડિફ્યૂઝ પ્રકારમાં તો સારું શરીર ફરતે ઝડપથી ફેલાય છે. નેઈલફોલ્ડ કેપિલેરોસ્કોપીમાં ફિંગરની નખની ઘૂંચી નીચે નસો દેખાડે છે, કેટલી નસો ગુમ થઈ છે અને ત્યાં વાદળી કે લાલ ગાંઠો છે કે નહીં. મને તો વીસ વર્ષ થયાં છે, પણ મારી ઉંગલીઓની ચામડી સિવાય બીજું કશ

બેંગલુરુનું traffic એ ફક્ત road wide નો મસલા નથી, એ city planning બગડેલ છે. મારા Whitefield થી office જતી વાર main road પર ત્રણ traffic signals આવે, પણ દરેક પર ટ્રાફિક jam બરાબર એટલો છે કારણ કે દરેક સિગ્નલ એકબીજા સાથે sync માં નથી. મારા farm પર drip line એકબીજા સાથે જોડાયેલ છે તો સહી flow આવે, અહીં દરેક crossing અલગ ગણતે છે – peak hours માં મારું bike એ ફક્ત idle માં પેટ્રોલ બાળે છે.

તમે જે પૂછો છો એ IBનો TOK એક્ઝિબિશન, મને તો બિલકુલ સમજાયું નહીં. અમારા જીવનમાં તો "ઑબ્જેક્ટ" એટલે ખેતરમાં કામ આવતી વસ્તુ – જેમ કે મારી નવી ડ્રિપ લાઈન, જેણે પાણીનો ખર્ચ ઘટાડ્યો. તમે ત્રણ વસ્તુઓ પસંદ કરવા કહો તો, મારા માટે એ હંમેશા ઉપયોગ અને અનુભવ પરથી જ થાય; બીજાના થિયરીવાળા નિયમોથી નહીં. હું માનું છું કે એક્ઝિબિશન લંબાણ કરતાં, તેમાં રહેલો સાચો અનુભવ મહત્વનો છે.

જવાબ આપતા પહેલા મેં લેબમાં DNAના સેમ્પલ ની જેમ અલગ થવાનું નિહાળ્યું છે. DNA પર negative charge હોય છે, અને electrophoresis chamberમાં anode સાઇડ positive હોય છે. આ negative charge DNAને anode તરફ ખેંચે છે, આખી પ્રક્રિયા electric field ની મદદથી થાય છે. પણ મારા ખેતરની ડ્રિપ લાઇન મને એ યાદ અપાવે છે કે બધું જ ખેંચાણ નથી હોતું – જેમ પાણી મૂળ તરફ ખેંચાય છે, તેમ DNA પણ પોતાના chargeને કારણે એક બિંદુ તરફ જાય છે.

બેટા, મારી દીકરીને જો ચેસનો શોખ હોય તો એને પોતાનું ગામ ગઠવવા દેવું જોઈએ – પુરુષોના જંગલમાં એકલી પડવા કરતાં. મારી ખેતીમાં પણ, હું જ્યારે પોતાના છોડવા ઉગાડું છું, ત્યારે તેને જુદા ટેકા મળે છે; એનું પોતાનું સૂર્યજ્યોતિ મળે ત્યારે જ એ પુખી બને છે. આ મહેલાઓની ચકચકિત સ્પર્ધામાં એને એક પહેલો વિજય પણ જોવો હોય, એની હિંમત બાંધવી જોઈએ.

સાયન્સની આ વાતો દૂર લાગે, પણ મારા ખેતરની જમીનમાં જવાબ છે. 'ડિસ્બાયોસિસ' એ તમારા ખેતરમાં માટીની જીવાતોનો ગડબડ થઈ જાણા જેવું છે – સારા બેક્ટેરિયા ઘટે, નટખટ વધે. મારા એકાદશીના ઉપવાસ પછી પણ મારું પાકું સમતોલ રહે, કારણ કે અમારી દાળ-ભાજી-રોટલીની જુનવાણી ફાઈબર જ એ 'ડ્રિપ લાઇન' છે જે સારા જીવાણુઓને સિંચે છે. તેથી ફીકલ ટ્રાન્સપ્લાન્ટ જેવા ભારેલા ઉપાયો કરતાં, અપનું ઘરૂં ખોરાક જ પેટની માટ

અહીં MITમાં 10, 10-B, 10-C બધા જ Chemical Engineering ના અભ્યાસક્રમો છે, અને 10-ENG છે એન્જિનિયરીંગમાં શરૂઆત. "સ્પાઈન" એટલે તેમાંથી પસાર થવું પડે – થર્મોડાયનેમિક્સ અને ટ્રાન્સપોર્ટ પાઠ્યપુસ્તકોની લાઈન જેવું. પણ મારા લાઈનમાં તો ડ્રિપ ઈરિગેશનની લાઈન ચાલે છે... આ 10.301ની પ્રોબ્લેમ સેટ કરતાં, મારા ચિકૂના બગીચામાં પાણીનું પ્રેશર ટ્યૂન કરવું વધુ સરળ લાગે છે.

The twelve-mark essay requires a clear chain of analysis, but for me, the most important diagram is the Lorenz Curve for income inequality, not the usual AD/AS. Every monsoon when our building's basement floods, I see the watchman's family lose everything while we on higher floors are fine—that curve maps my city's real economy better than any theoretical inflation graph.

એક મૃત પાર્ટનરનો હિસ્સો, ૧ એપ્રિલથી મૃત્યુ સુધીના નફામાંથી, પાર્ટનરશીપ ડીડ મુજબ ગણવામાં આવે છે – પણ હકીકતમાં, મારી પત્નીની અચાનક મૃત્યુ પછી, અમારા ચીખૂની ખેતીના નફાનો હિસાબ મારા ભાઈએ "અમે પરિવાર છીએ, હિસાબ ક્યાં ગણવો છે?" કહીને સરળ બનાવી દીધો. કાયદો એક વાત કહે છે, પણ ખેતીમાં પાર્ટનર તો જમીન જેવું હોય છે, તેના વગરના નફાનું વિભાજન હંમેશા આંકડાથી વધુ ભાવનાથી થાય છે.

મેટ્રિમોનિયલ સાઈટના ફિલ્ટર તો સોફ્ટવેરની દયા પર છે, પણ અંતે મુલાકાત હંમેશા આપણી પોતાની ફિલ્ટર – કુટુંબની ફેમિલી ટ્રી અને ગામની ખબર – પર થઈ જાય છે. અમારા છોકરાના પ્રોફાઈલમાં 'સિટી લિમિટમાં' અને 'એગ્રીકલ્ચરલ બેકગ્રાઉન્ડ' ચેક કરેલું છે, પણ છેલ્લી વાર જે કુટુંબ આવ્યું તેને તો અહીંની ચીકુની બાગાયત અને બોરવેલનું પાણી જોવાનું હતું, કોઈ ફિલ્ટર નહિ.

તમારી પરીક્ષા માટે, પ્રોકેરીયોટિક અને યુકેરીયોટિક સેલ્સ વચ્ચેના આઠ તફાવતો: ન્યુક્લિયસની ગેરહાજરી, નાનું માપ, ગોળાકાર DNA, મેમ્બ્રેન-બાઉન્ડ ઑર્ગેનેલ્સ નહીં, બાયનરી ફિશનથી વિભાજન, 70S રાઇબોઝોમ્સ, એકકોષી સ્વભાવ, અને પેપ્ટિડોગ્લાયકન સેલ વૉલ. પણ મા

બાઇ, પરીક્ષામાં આ પ્રશ્ન નક્કી આવે: double fertilisation એટલે એક શુક્રકણ zygote બનાવે અને બીજો ત્રિગુણિત endosperm. પણ મારા ખેતરમાં તો બધું જ double જેવું લાગે – વિકાસકર્તાનો દબાણ અને પાણીના ભાવ બન્ને મળી આ છોડને પાલે છે. મારા ચીકુના ઝાડમાં ફળ તો ભરપૂર આવે, પણ સાચું બીજ શું છે એ હવે સમજાયું: ફ્લૅટના ખરીદદારો જ endosperm બની જાય છે, અમારો zygote તો પાછો ખેતરમાં જ રહે છે.

એ દવાઓ મારા જેવા ખેડૂતને સમજાય એમ છે? એ તો શરીરની સોજા વાળી ટ્યૂમર નેક્રોસિસ ફેક્ટરને પકડી પાડે છે, પણ એમાં એન્ટીબોડી કે ફ્યુઝન પ્રોટીન હોય – મને તો એથી ફરક નથી પડતો. મારે તો એટલું યાદ છે કે આ "મોનોક્લોનલ" ઇંજેકશન લેવા પછી, મારા ખેતરની ડ્રિપ લાઈન જેવો મારો ઈમ્યુન સિસ્ટમ બંધ થઈ ગયો અને એક નાનો સાદો ઈન્ફેક્શન પણ ફેલાઈને મને હોસ્પિટલમાં પહોંચાડી દીધો. હવે લાગે છે કે સોજા કરતાં આ જોખમ વધારે

ભાઈ, format તો લેવો પડે રૂઢિચુસ્ત, પ્રયોગમાં શીર્ષક, ઉદ્દેશ્ય, સાધન, પ્રક્રિયા, પરિણામ, ચર્ચા એમ ક્રમ જાળવવો પડશે. મારા કેસ પ્રોફાઈલમાં 'સંખ્યાત્મક વિગતો' છોડી દીધી, એટલે માર્ક્સ ખોવાયા! મારા વાવેતરના ડ્રિપ લાઈન જેવું, એક ટપકું ચૂક્યો તો પાક પર અસર.

તમારો supervisor બદલવો એ પ્રોજેક્ટની એકદમ મધ્યમાં નવું બોરવેલ ખોદવા જેવું છે – official procedure છે, પણ નોંધણી, પ્રગતિ સમિતિ, બધું ફરી શરૂ થશે. તમે પીએચડીનું જે વર્ક કરી રહ્યા હો તેનો કોઈ વ્યવસાયિક ઉપયોગ શોધો, જેમે મારી ડ્રિપ લાઇન ને સમજવાથી હું ખેતીના સલાહકાર બની શક્યો. વર્ષોનું નુકસાન તો થશે જ, પણ જેમ મારા ચીકુના બગીચાની હરિયાળી હંમેશા નવી શરૂઆત આપે છે, એક વર્ષમાં પણ નવો રસ્તો બનાવી શકાય.

TOEFL- IELTS na score university thi university farak pade, ane Duolingo aakho sauthi saru lage kem ke aapda saaru sambhadhe chhe. Indian school thi English waiver maate, mane college ka file ma "English Medium" na certificate mokalva padyo, pan university e kahyu ke TOEFL joiye. Majha potana MBA na application ma ehj experience thayu ke foreign university waalo amari "English Medium" na shabdo par bharoso nathi karta.

આકસ્માતથી બનેલી આ ચિકૂની લાઈન, કાલે તૂટી ગઈ. પૂરા પંદર મિનિટ સુધી એક ટપકું વિના મેં જે તાણ અનુભવ્યું, તેમાં તમારા dangalની તૈયારીની ચિંતા સમજાય છે – એક ધાર પર પાણી છે કે નથી, એની ઘડી-ઘડીની ફિકર જુદી જ હોય છે ને.

એક ચિકુના ઝાડને ફિક્સ કરતી ડ્રિપ લાઈન દરમ્યાન મોબાઈલ ટેટુ થઈ ગયો, ત્યારે સ્કવૉડે રેન્ક પુશમાં મારી કમજોરી પકડી! આવતી રવિવારે ભજિયા તળતા શાંતિથી કસ્ટમ રૂમમાં રી-મેચ જરૂર માંગીશું.

આપણા કુવાની રેંજ માં પાણી ઘટતું હતું, તો એક પહેરવાને બુઝાવવા મજૂરે સૂચવ્યું: "બાપુ, દો ડેઢ કલાક 'કુસ્તી' જેવું ખેંચો, પંપ ચાલશે." ઘણા વરસ પહેલાં જંગલી જમીન સાફ કરતી વખતે એવી જ તાણખાણ યાદ આવી. ખેડૂતની કુસ્તી તો પછીથી જ, પહેલાં તો જમીન સાથેની જ હોય છે ને.