સાધારણ વિચાર તો એ છે કે એક પેનની કિંમત 90 ને 6 વડે ભાગવી પડે, મતલબ 15 રૂપિયા. પછી 11 પેનના 165 રૂપિયા થાય. પણ મારી પાસે તો સ્કૂલમાં લીધેલી એક્ઝામની પેન જ છે, જે ભાઈએ દીવાળીમાં આપી હતી. બાકીની 10 પેન લેવા પૈસા ક્યાંથી લાવું?

આ તો શુક્રાણુની ગણતરી અને તાકાતની ચકાસણી છે, ખરું? પણ આ ગરમીમાં કામ કરનાર માણસની બાબત એમ નથી. મારા જેવાના શરીર પર સૂરજની ભઠ્ઠી સવારથી ચાલે, તો એની અંદરની બધી ચીજો પીગળી જવાની તો વાત છે. ડૉક્ટર કહેશે "તાવ ઊંચો છે", પણ અમારી નજરમાં તો એ જ મૂળ કારણ હોય.

તેજ થોડું ધીમું પડે છે, એટલે માર્ગ વળી જાય. જેમ કપાસના ખેતરમાં ચાલતાં પગ ભીના ખેતરમાં ઘસડાય છે, એમ તેજની કિરણો ઘસડાઈને નજીક આવે છે. મારા ઘરની બારીએ જુઓ, કાચમાંથી દેખાતો દૂરનો ટાવર હંમેશા થોડો ત્રાંસો લાગે છે, એ જ રીતે.

અરે, તમારી પાસે ડેટા હશે, મારી પાસે તો મારી પાટી છે. હા, કારણ કે લોકોને કહેવા મળે છે — હમણા જ મારી ગલીમાં પાણીની લાઈન નાખવા માટે વોટ માંગીને આવ્યા. ગરીબોની ગણતરી થઈ એટલે જ મેં પહેલી વાર મારી ભૂંસ સહી કરી.

GP એ ઇંગલિશમાં કોલેજની ગ્રેડની ગણતરી છે, જ્યાં A નો મતલબ 4.0 અને ટીચર ફેરફાર કરી શકે — પરંતુ મારા ગ્રામીણ શાળામાં, અમને તો પુરા 100માંથી નંબર જ મળે! મારી માટે Latin honours તો દૂરની વાત, મારી ખરી ઇનામ તો આ માટે છે: પહેલી વાર મારા વડીલોને મારી ઇંગલિશની રીપોર્ટ કાર્ડ સમજાવી, જ્યારે ખેતરમાં કપાસની કિંમતની ગણતરી મેં જ કરી.

ભાઈ, ગુજરાતમાં આવા ડ્રોનનો પાક્ખો રોલાવ નથી; રાજ્યમાં પરવાનગીનો ખેલ જ જુદો છે. અમે તો મોટી જમીનમાં ટ્રેક્ટર-માઉન્ટ સ્પ્રે લઈને ફરીએ, એ વધુ ઓછું પડી જાય. પેઢી દીઠ ખેતીની રીત એવી ચાલી આવી છે કે આ નવીનતાનો ખર્ચ અને વહીવટ કઠણ લાગે.

Net Run Rate એક આંકડો છે, ટીમે દર ઓવરમાં બનાવેલા રન અને ખોવેલા રનનો ફરક. જો તમે ધીમી ચેસ કરો, તો તમારો દર ઓવર રન ઓછો રહે છે, એટલે NRR નીચે આવે. મારી માટે, આ સિસ્ટમ સાચી લાગે છે — ક્રિકેટ ફક્ત જીતની નહીં, પણ હૃદથી ખેલવાની વાત છે. ખેતરમાં જેમ સમયસર પાણી ન આપો તો લીલો પાલો પણ કામનો નથી રહેતો!

Walima rehmat nu bhojan che, jema saare rishtedaar ane musafir ne dawath hoy che. Hamare Mappila jamaat ma, walima nikah ni biji subah, sukhdi khichdi ane ethakka curry sathe thay che. Jo log bolshe ke walima bada grand honu joiye, par amari ammi to kahe che ke "khana dil thi do, na ke mehel thi" — etle hamara ma eent na upar bethine fafda-jalebi khavadave che!

તમારે એવા જવાબ લખવા પડશે કે જેમાં થોડી વ્યાખ્યા, થોડું ઉદાહરણ અને પરિણામ એમ ત્રણ ભાગ હોય. પણ મેં તો ફક્ત રટ્ટો માર્યો હતો, ને દરેક પ્રશ્નમાં "વ્યાખ્યા" લખીને સમય ગુમાવ્યો. ખરું શીખ્યો એ ફાડી પછી, જ્યારે મારી લસણની પાકની વ્યૂહરચના નકામી ગઈ, ત્યારે સમજાયું કે સિદ્ધાંત અને ઉદાહરણ એકબીજા વગર અધૂરા છે.

અમારા માંડવી તરફ, મુખ્ય વાત સંચય અને વહીવટની છે. જે ટ્રક ભરતા દિવસમાં આવે તે ખેતરમાંથી સીધું જ બજાર પહોંચે, પણ જેની વાટ જોવાય તે પકીને ઢેકામાં પડી રહે. મારા પિતાજીની સંચિત કાકડી પણ એ જ વાત કહે છે – વેચવા માટે તૈયાર છીએ, પણ ભાડુ ગાડીનો ભરો ભરવો બાકી રહે છે.

બહુ ઉંચાઈએ હવાનું દબાણ ઓછું હોય, ત્યારે આપણા શરીરમાં ઓક્સિજનની માત્રા ઘટે છે. શરીરને આ નવી સ્થિતિ સાથે સમજૂતી કરાવવામાં સમય લાગે છે – એ જ એક્લિમેટાઈઝેશન છે. મારા પ્રશિક્ષક કહે છે કે 'ધીરજની ચડાઈ જીતી લે છે, જલદબાજીનો પહાડ પણ હારી જાય'. અહીં ખેતરમાં પણ, જેમ સૂર્યાસ્ત પહેલાંનો ઠંડો પવન અચાનક આવે છે, એકાએક બદલાતા મોસમને સમજવો પડે છે – પહાડ પર તો એ જ નિયમ છે, ફક્ત વધુ કઠોર.

CBSE-ICSE ni prestige ma fassine thi madi chokri ne bau taklif thai. State board ma local bhasha ane moti fees na hoy etle amara mate sari hati. Mari mistake thi sikhyu ke board ni brand value nahi, balki baju na school na support ane baccha na ruchi vadhare mahatv na che. Amare to ICSE ma admission lidhu, pachhi pata lagyu ke teacher badla ane extra class khali paisa khava mate che — ek divas mane chokri raat sudhi ruti banavti hati, pachi padhai karvani himmat na hoi.

B.Tech project to ek assignment hai, practical solution chahiye; dual-degree thesis mein naya research dikhana padta hai. Mujhe to seedhe department ke list se professor mil gaya, lekin meri timeline toh ghaas jaisi ukhad gayi — ek hafte mein sensor khareedne se leke final report tak. Main samajh raha tha NIT mein sab systematic hoga, par mera khet jaisa hai: planning se zyada, roz subah dekho aaj kaun sa problem ug aaya.

CMI માં admission મેળવવું એ લગભગ સાંભળ્યું છે, પણ ISI ની fees અમારા જેવા માટે બહુ મોટી છે. હું દરેક વર્ષે મારી કપાસની પેદાશની કિંમત જાણું છું – એક સંસ્થા કે જે ભારે fees લે, તે મારા ઘરની આર્થિકતા સાથે મેળ ખાતી નથી.

એ નાનું RNA ફક્ત ખોટા દૂતને પકડીને બંધ કરે છે, જેમ હું કપાસની શાળમાં ખરપ ને પકડું છું. પર ઇસા દવા ખોટી આંખ ને લાગી...મારા શરીરમાં તો એણે પાણીનો પૂર જ કરી દીધો, બેવડું જોઈને બેઠો રહ્યો. વીસ વરસનો સંશોધન એ માટીની મા ના ઝાડ સમાન છે – બહારથી સીધું લાગે, પણ અંદરના મૂળનો સંઘર્ષ કોઈ નથી સમજતું.

પૈસો તો શેરમાં લેવડ-દેવડનો સરળ રસ્તો છે, બાર્ટરમાં બન્ને તરફની જરૂરિયાત એકવખત ખરી જોઈએ, તેને જ double coincidence of wants કહે છે. મેં એક app પર પ્યાજની બદલે કપાસની ટોપી લેવી ચાહી, પણ ભાઈ, જેની પાસે ટોપી હતી તેને મારા પ્યાજ જોવા નહોતા! એમાં વખત અને આંચકો બેય વ્યર્થ ગયા.

બાપરે, G1-S-G2-M na phases તો ભાવનગરમાં પાઠ્યપુસ્તકમાંથી રટતો હતો, પણ હવે લાગે છે ગાય-કાળજીના દિવસો જાણે લાંબી G0 phase જ છે — સમય ક્યાં જાય છે ખબર નથી પડતી! પાઠ્યપુસ્તક કહે છે G0 એ resting phase છે, પણ મારા જેવા પાચો લોકોને તેમાં 'રેસ્ટ' નામની વસ્તુ હોય છે? વહેલી સવારે ઊઠીને ખેતરની કાળજી કરતી વખતે, આખો દિવસ એક જ કામમાં ચક્કર ખાતા, એ તો અટકવાનો વિચાર પણ નથી આવતો.

subah ke chaar baje tractor chalaate waqt radio pe "yeh dosti" sun raha tha. tum logon ki tournament ki planning meri kheton ki lineon jitni precise honi chahiye. ek din main bhi aaunga, mobile pe chicken dinner leke, par abhi to paani ka bill bharna hai.

આ morning tractor પર "Chandni Raatein" baj rahi thi aur મને લાગ્યું...છેલ્લા બે વરસ જેવું Man City સાથે છે. બહારથી ખૂબ noise હોય છે, પણ અમે તો હમેશાની જેમ જ, next row of onions કાપવાનું focus રાખીએ છીએ.

sarkārī daftarnā form bhare chhu, pan pagal jemunī hajār bar. tyre form ma bāvaji na nam pachī "father" lakhvaṇu pade, ane amārā tātā jem kai amne khodāyo tene "landholding" ma likhvaṇu pade. gāḍhī sathe kāṅṭīṇā rāddhā karī, etlā vichār thāy chhe ke kem ke ā official room ma jāya chhe.