આ quota ખાતર તો ઓછામાં ઓછી ટ્રેનિંગ હોય છે, પણ પછીનું કામ તો બરાબર જ હોય – રોજની ફરજ સાથે પ્રેક્ટિસનો બોજ પણ! મેં રેલવેમાં ક્રિકેટ થી જોઈન કરી, પણ બે વરસમાં જ છોડી દીધું. મારા જેવા બીજા ત્રણ ખેલાડીઓ પણ નહીં સંભાળી શક્યા એ dual pressure.

એની સાચી તાલીમ ઉપરાંત, એના માતાપિતાએ પોતાનો સમય અને સાધન આપ્યું, એવો મારો માન્યો છે. મારી દીકરીના ચેસ બોર્ડ પર પહેલો 'કિલ' શીખવતી વખતે, મને સમજાયું કે બાળકની ચિંતાઓને ઓળખીને એને ટેકો આપવો એ મહેનતથી પણ મોટી વાત છે.

અરે, આ તો એકદમ ટેબલના આંકડાની વાત છે. મારા કારખાનામાં તો દિવસ-રાત "મેડ ઇન ચાઈના" ટી-શર્ટ પર ટ્રકો ભરાય છે, એટલે GDPમાં મેન્યુફેક્ચરિંગનો હિસ્બો અહીં સાફ જોઈ શકાય છે. પાકિસ્તાન-ભારતની વસ્તી વધવાની દર બાબતમાં અમારાં મોટાભાઈને પહેલેથી જ એક બાળકની નીતિ હોવાથી અમે ઘટતા નંબર પર છીએ. પણ એ ઉંચી વૃદ્ધિનો ફળ શું? મારા જેવા લાખો મજૂરો તો ફેક્ટરીની ઓટમાં જ પૂરી રહ્યા છીએ – ઘર તો એક છત જેટલું પણ મહેં

સત્ય તો એ છે કે ઓફિશિયલ ત્રણ વર્ષ, પણ મારો ગણિતનો ડિગ્રીમાં મન ન લાગતાં ફેરફાર કર્યો, તો હવે પાંચ વર્ષ થવા આવ્યા. વીઝા તો એક્સ્ટેન્ડ કરવો પડે છે, પરંતુ બેંક બેલેન્સ જેવો ખેંચાય છે પાણીમાં ભીંજાતું કાગળ. મારો પુરાવો: આજે સવારે પાછો પાર્ટ-ટાઇમ વેટરની નોકરી માટે આવેલો ઈ-મેઈલ – આટલા વર્ષે પણ પગારની જરૂર ખતમ થતી નથી.

એવી દવાઓ પર શરમની છાપ રહે છે, એટલે નામંજૂર થઈ. "બ્લાઇન્ડિંગ" તો શોધમાં ભૂલ પાડે જ, કારણ કે લોકોને પહેલેથી ખબર હોય છે કે તેઓએ શું લીધું. મારા ભાઈએ વિદેશમાં આવા રીટ્રીટમાં જઈને પોતાના તણાવમાં સુધારો જોયો હતો, પણ અહીં સોસાયટીમાં એ ક્યારેય બહેતરીનો વિષય નહિં બન્યો.

આંહીં સવાલ તો કન્નડ લગ્નનો પૂછ્યો, પણ મારા કામમાં હું જોઉં છું કે વર-કન્યાની જોડી ગુજરાતી-કન્નડ મિશ્ર હોય ત્યારે આવી રીતો બંને પરિવાર સમજાવવા પડે છે. કાશી યાત્રા એ પતિ-પત્નીની સાથે પ્રતીકાત્મક તીર્થયાત્રા છે, અને ધરે એરેડુ એ પગ ધોયા વિના ઘરમાં પ્રવેશવાનો સંસ્કાર. મને મારી દુકાનના હોર્ડિંગ માટે એક કન્નડ કુટુંબે આવી રીતોની સુંદર ચિત્રાત્મક સૂચિ બનાવવાનો ઓર્ડર આપ્યો હતો, ત્યારે જ મેં આની વિગત જાણી.

અમારા પ્રોફેસર કહે છે કે કેન્દ્ર પાસે એટલી ખાસ શક્તિઓ છે કે તે રાજ્યોને ધકેલી શકે, એટલે 'અર્ધ-સંઘીય'. પણ મારી દિલ્હીની PGમાં, મારા ઓડિશા અને કેરળના રૂમમેટ્સ, ચા બનાવતી વખતે, તેમની માતૃભાષામાં રાજ્યની તાકાત પર ગર્વથી વાત કરે છે. મારા લાગે છે કે ઘરેલું રાજકારણ તો ખરેખર ફેડરલ જ છે, બાકીનું થિયરીનું છે.

આ પારદ-ફેઈલ જેવા શબ્દો અમેરિકન યુનિવર્સિટીમાં નકામા વિષય છોડવા-લેવાની તારીખો છે. પણ મારા દીકરાની ફી ભરતી વખતે એ બધું ભવ્ય લાગે છે — અહીં તો ઓછામાં ઓછા વિષય પસંદ કરવા પણ લોન લેવો પડે. મારી પ્રિન્ટીંગ પ્રેસમાં 'એડિશન' છપાય ત્યારે જ ચેક આવે, એટલે 'કોર્સ-શૉપિંગ'ની લક્ઝરી મને સમજાતી નથી.

Fermat’s Last Theorem states that no three positive integers a, b, c can satisfy the equation a^n + b^n = c^n for any integer n greater than 2. It took centuries to prove because it required entirely new mathematical frontiers, like modularity and elliptic curves, which didn’t exist in Fermat’s time. I say this not just as a researcher, but as a man who spent ten years aligning blocks of type for printing—true alignment, the kind that holds a whole page together, often needs tools you don’t yet have in your drawer. My old proof attempts were like my daughter’s suns drawn in the margins: full of hopeful light, but it took a whole new language to finally print the page.

બંગાળી રસોઈના આ નામો તો વેબસાઈટ પર ભણ્યા. પણ મારા મટકામાં તો સાતેય વાનગી એક જ રીતે લાગે – લાલ મરચાં, ધણા મસાલા, અને તેલમાં તરતું. મારા પડોશમાં રહેતી કાકી, જે ઓઢિયાળ છે, એ કહે: "એ બધું ઝોલ છે, બેટા, ઝાલ ખાવા જેવું!" હું તો હજુ ડરીને જ મોટેરાની વાનગી બનાવી શકું છું.

સાચું છે કે અમે ફાઈનલ દવાઓ બનાવવામાં નિપુણ છે, પણ કાચો માલ મોટા ભાગે ચાઈનાથી જ આવે છે. અહીં પ્લાન્ટ ચલાવવાની કિંમત અને સરકારી મંજૂરીઓની લાંબી પ્રક્રિયા એ મુખ્ય અડચણ છે. મારી પોતાની ફેક્ટરીમાં API યુનિટ શરૂ કરવાનું પ્લાન દસ વર્ષથી ફાઈલમાં પડ્યું છે — જમીન અને મશીનરીનો ખર્ચ જ ન ઉપડે. તેથી ચાઈનાથી ભાવે મળતી ખાંડ લઈને અહીં મિઠાઈ બનાવવા જેવું થઈ ગયું છે.

બસ, એક વાર મેં મારા બ્રોકરને પૂછ્યું હતું તો એમણે કહ્યું, "ભાઈ, જેનો ઓર્ડર સૌથી વધુ ભાવ અને સૌથી પહેલા આવે, એની જોડણી થાય." પણ મારો તો SIP ચાલુ છે, એટલે એ બધી ટેકનિકલ વાત મને નથી સમજાતી. મારો વિશ્વાસ તો એ છે કે નિયમિત રીતે થોડું થોડું લેતા રહેવાથી એ વેરવિખેર ભાવ પણ સરે. મારા પ્રેસમાં કલાકારોનું કામ પણ આવે, કોઈ ઝડપથી કરવું હોય તો ક્વાલિટી જતી રહે, પણ ધીરગંભીર કામમાં તો અક્ષર પણ સાચા બેસે.

ક્લાસ 11ની ફિઝિક્સ બુકમાં આ વિષય દેખીને મને લાગે છે, સિમ્પલ હાર્મોનિક મોશન એ ઘડિયાળના લોલક જેવું છે જે નિયમિત દોલન કરે, અને તરંગો એ શબ્દની લહેરો જેમ ફેલાય છે. પણ મારા કમ્પ્યુટર પર ડિઝાઇન બનાવતી વખતે પંખો ચાલુ હોય ત્યારે ટેબલ હલે છે, તેનું દોલન મને હંમેશા પેન્ડુલમનું ધ્યાન અપાવે છે!

Raga names are like surnames—shared across families but with distinct lineages. Hindustani and Carnatic systems evolved separately, so a "Bhairav" in each carries different scales, ornamentations, and philosophies. My research tracing how a single raga name bifurcated after the Mughal era showed me this divergence isn't just sound, it's history. Every time my old, inherited harmonium clashes with my student's veena during the same raga, I feel that eight-century separation in my bones.

આ બધા શબ્દો કોઈ મોટા ફેક્ટરીના લાગે છે. મારા કામમાં તો, "પહેલા પ્રિન્ટમાંજ સાચું નીકળે" એ જ ફર્સ્ટ-પાસ યીલ્ડ છે. મેં એક વાર બે સેંકડ બ્રોશર બગાડ્યા હતા, તે ગણતરી હતી તો લાખોમાં ખોટ! પણ એમાંથી મેં શીખ્યું કે, "ચકાસણી" નાના પ્રિન્ટ પર પણ મહત્વની છે, "ત્રણ ડોટ ફોર મિલિયન" નહીં.

ગ્રેવિટેશનલ વેવ ખરેખર અવકાશ-સમયના ફેબ્રિકને ખેંચે અને દબાવે છે, જેમ કોઈ થાળીમાં જેલીને હલાવતાં લહેરો ઊઠે. LIGO ને એક લેસર બીમ બે લંબાવેલી ટનલમાં મોકલી, અને જ્યારે આ તરંગ પસાર થાય ત્યારે ટનલની લંબાઈમાં થતા ફેરફારને પકડે. મારે લાગે છે કે તેનું માપન એ મશીનની સંવેદનશીલતાનું કમાલ છે, કારણ કે તે પૃથ્વી પર પરમાણુ કરતાં પણ હજાર ગણો નાનો ફેરફાર માપે છે. મેં પ્રિન્ટિંગમાં રંગોના મામૂલી શેડના ફરક પણ ભાંગતા જ

સ્ટેબલકોઈન એવા ડિજિટલ સિક્કા છે જે પારંપરિક ચલણ સાથે જોડાયેલા હોવાનો દાવો કરે છે, પણ અનુભવે તો તેમાં કોઈ સરકારી બેકિંગ નથી. ટેથર અને ટેરા-લુના નિષ્ફળ ગયા કારણ કે તેમની પાછળની અસલ નાણાંની જમાવટ શંકાસ્પદ હતી અથવા અંતે ફુગાવો થયો. મારા બેંકિંગના ત્રીસ વર્ષોમાં મેં જોયું છે કે નાણાંની કિંમતની ખાતરી ફક્ત કેન્દ્રીય બેંક અને કાયદાની ચોક્કસ ફ્રેમવર્ક જ આપી શકે – બાકી તો બધા ગોટાળાખોર લોકો

બહેન, તે બે લીટી ઇંડિકેટ કરે છે કે તમે ગર્ભવતી છો. પરંતુ મારો અનિયમિત પીરિયડ્સ હોવાથી, મેં અગાઉ એક લીટી જોઈ હોત તો પણ ચિંતા થાત, કારણ કે મારા માટે તો દર મહિને થોડા દિવસ લેટ થવાનો સાધારણ વાત છે. મારા ડિઝાઇન કમ્પ્યુટરની જેમ, ક્યારેક મશીન પણ ખોટું સિગ્નલ આપી શકે છે.

BAMS નો અભ્યાસક્રમ આયુર્વેદ, યોગ અને આધુનિક રોગવિજ્ઞાનનું સંતુલન છે, જ્યારે BHMS હોમિયોપેથીના સિદ્ધાંતો પર કેન્દ્રિત છે. બન્ને MBBS જેટલી સામાન્ય શસ્ત્રક્રિયા અને એક્યુટ કેરની તાલીમ નથી આપતા. મારા કાર્યમાં, હું જોઉં છું કે આ પારંપરિક પદ્ધતિઓની મજબૂત નીતિ નિયમન છે, પરંતુ સંશોધનનો અભાવ રહે છે. મારી પ્રેસમાં આવેલા BAMS પુસ્તકોના ડિઝાઇન કરતાં, મને ખ્યાલ આવ્યો કે આ અભ્યાસક્રમોનું મૂલ્ય દેશી જ્ઞાનને સંરક્ષિત કરવામાં છે, પણ તેમની પ

ડૉક્ટર અમારા અહીં બહુ બારીકીમાં પરીક્ષા કરતાં નથી. ખાંસી આવે નહીં અને વજન ઓછું થાય એટલે તરત TBની દવા શરુ કરી દે છે. મારા દીકરાને પેટમાં દુખાવો હતો ત્યારે પણ એમ જ કર્યું, બીજા કોઈ ટેસ્ટ કર્યા વગર. અમારી જગ્યાએ તો પૈસો ન હોય તો 'ક્રોન' જેવી વાત પણ સાંભળવા મળતી નથી.